OECD: Çmimet e energjisë në Shqipëri duhet t’i nënshtrohen tregut për të balancuar sektorin
Sipas raportit të fundit, çmimet e energjisë në Shqipëri mbahen artificialisht të ulëta. Kjo politikë po krijon një barrë të rëndë dhe joefikase për ekonominë tonë. Prandaj, OECD vlerëson se sektori ka nevojë për reforma të thella strukturore.
Analiza thekson se megjithëse vendi ka kosto relativisht të ulëta të prodhimit, sektori ka pasur nevojë për mbështetje të vazhdueshme financiare përmes subvencioneve. Përveç kësaj, këto ndërhyrje rregullatore kanë shtrembëruar tregun e energjisë në Shqipëri duke penguar zhvillimin e një mjedisi konkurrues. Prandaj, balancimi financiar i sektorit mbetet një sfidë e vështirë për t’u arritur pa reforma të thella strukturore.
Liberalizimi i energjisë dhe rekomandimet e OECD për Shqipërinë
Në kuadër të Planit Kombëtar të Energjisë dhe Klimës (NECP), Shqipëria synon që çmimet e energjisë të bazohen te tregu.Më konkretisht, ky synim parashikon që çmimet e furnizimit të bazohen tërësisht në rregullat e tregut të lirë. OECD thekson se ky liberalizim i energjisë duhet të zbatohet me kujdes dhe me një sekuencim të qartë etapash. Gjithashtu, procesi kërkon një diferencim të saktë mes konsumatorëve familjarë dhe atyre jofamiljarë apo bizneseve. Në këtë mënyrë, reformat në sektorin energjetik do të shërbejnë si një hap thelbësor për përafrimin me politikat e Bashkimit Evropian.Ky transformim do të bëjë që çmimet e energjisë të balancojnë sektorin.
Liberalizimi i tregut për bizneset: progres me vonesa
Raporti evidenton se Shqipëria ka shënuar progres në liberalizimin e konsumatorëve biznes, por kjo ka ndodhur me ritme të ngadalta. Aktualisht, konsumatorët në tension të lartë dhe 35 kV furnizohen në tregun e lirë që prej vitit 2018. Më pas, nga janari i vitit 2022, edhe bizneset në tension të mesëm kaluan nën Furnizuesin e Mundësisë së Fundit (SLR). Megjithatë, gjatë krizës energjetike, ky furnizues ofroi çmime nën nivelin e tregut, duke shtrembëruar sinjalet financiare.
Për rrjedhojë, procesi vazhdoi në janar 2024 me kalimin e konsumatorëve 20 kV në tregun e lirë. Gjithashtu, parashikohet që bizneset në 10 kV të liberalizohen në 2025, ndërsa ata në 6 kV në vitin 2026. Për këtë arsye, OECD rekomandon liberalizimin e plotë brenda një afati realist. Sipas raportit, aksesimi universal në energji të subvencionuar pengon zhvillimin e tregjeve dhe dëmton konkurrencën.
Për më shumë informacion, vizitoni faqen zyrtare të OECD.
